Η ελληνική οικονομία, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί σε έναν από τους «πρωταθλητές» της Ευρωζώνης όσον αφορά τους ρυθμούς ανάπτυξης, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σημαντική γεωπολιτική πρόκληση. Στην τελευταία της έκθεση, η S&P Global Ratings προχώρησε σε μια αξιοσημείωτη αναθεώρηση των προβλέψεών της για το 2026, χαμηλώνοντας τον πήχη της ανάπτυξης στο 1,7% από το προηγούμενο 2,3%. Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία, αλλά αντικατοπτρίζει τη βαθιά ανησυχία για τη συνεχιζόμενη αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τις έμμεσες επιπτώσεις της στην ευρωπαϊκή περιφέρεια.
Η Σκιά της Μέσης Ανατολής και το Ενεργειακό Κόστος
Ο κύριος λόγος για την επιβράδυνση που προβλέπει ο αμερικανικός οίκος εντοπίζεται εκτός των ελληνικών συνόρων. Η κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή επηρεάζει την Ελλάδα μέσω τριών βασικών καναλιών: της ενέργειας, της ναυτιλίας και του τουρισμού. Οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες μέσω της Ερυθράς Θάλασσας έχουν αυξήσει το κόστος μεταφοράς, ενώ η αβεβαιότητα στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου τροφοδοτεί έναν επίμονο πληθωρισμό που περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
Για μια οικονομία όπως η ελληνική, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας και την κατανάλωση, αυτές οι εξωγενείς πιέσεις λειτουργούν ως τροχοπέδη. Η S&P εκτιμά ότι η αβεβαιότητα θα οδηγήσει σε μια πιο προσεκτική στάση των επενδυτών κατά το 2026, καθώς το κόστος δανεισμού παραμένει σε επίπεδα που δεν επιτρέπουν την επιθετική επέκταση που είδαμε την περίοδο 2022-2024.
Το Ανάχωμα της Δημοσιονομικής Υπεραπόδοσης
Παρά την υποβάθμιση της πρόβλεψης για την ανάπτυξη, η έκθεση της S&P δεν είναι απαισιόδοξη στο σύνολό της. Αντιθέτως, υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα διαθέτει ισχυρά «αντισώματα». Η δημοσιονομική υπεραπόδοση, με τα πρωτογενή πλεονάσματα να ξεπερνούν τους στόχους, λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας. Η χώρα συνεχίζει να μειώνει το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ με ρυθμούς που είναι από τους ταχύτερους παγκοσμίως, γεγονός που ενισχύει την εμπιστοσύνη των αγορών.
- Ταμείο Ανάκαμψης (RRF): Η εισροή κεφαλαίων από το RRF παραμένει ο κεντρικός πυλώνας της εγχώριας επενδυτικής δραστηριότητας, αντισταθμίζοντας εν μέρει την πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης.
- Τραπεζικός Τομέας: Η εξυγίανση των ισολογισμών των τραπεζών και η μείωση των «κόκκινων» δανείων επιτρέπουν την καλύτερη διοχέτευση ρευστότητας στην πραγματική οικονομία.
- Επενδυτική Βαθμίδα: Η διατήρηση της Ελλάδας σε καθεστώς investment grade εξασφαλίζει πρόσβαση σε φθηνότερο κεφάλαιο, ακόμη και σε περιόδους κρίσης.
Η S&P σημειώνει ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει καταφέρει να χτίσει ένα αξιόπιστο προφίλ, το οποίο επιτρέπει στην οικονομία να απορροφά κραδασμούς που στο παρελθόν θα προκαλούσαν συστημική κρίση. Η «υπεραπόδοση» των εσόδων, που προκύπτει και από την επιτυχία στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής μέσω της ψηφιοποίησης, δίνει τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο για στοχευμένες παρεμβάσεις.
Η Πρόκληση της Παραγωγικότητας και το Μέλλον
Κοιτάζοντας προς το 2026, η πρόκληση για την Ελλάδα δεν είναι μόνο να διατηρήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία, αλλά να μετασχηματίσει το παραγωγικό της μοντέλο. Η S&P επισημαίνει ότι η ανάπτυξη που βασίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό και την κατανάλωση είναι ευάλωτη σε γεωπολιτικές κρίσεις. Η στροφή προς τις εξαγωγές αγαθών υψηλής προστιθέμενης αξίας και την τεχνολογία είναι μονόδρομος.
«Η Ελλάδα δεν είναι πλέον ο αδύναμος κρίκος της Ευρώπης, αλλά η γεωγραφική της θέση την καθιστά άμεσα εκτεθειμένη στις αναταράξεις της Ανατολικής Μεσογείου», αναφέρει χαρακτηριστικά η ανάλυση.
Συμπερασματικά, το «φρένο» που προβλέπει η S&P για το 2026 αποτελεί μια υπενθύμιση ότι η ελληνική οικονομία λειτουργεί σε ένα περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας. Ωστόσο, οι μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών έχουν δημιουργήσει μια βάση που επιτρέπει στη χώρα να κοιτάζει το μέλλον με συγκρατημένη αισιοδοξία, αρκεί να συνεχιστεί η προσπάθεια για διαρθρωτικές αλλαγές και δημοσιονομική σοβαρότητα.
