Η εποχή που το χρήμα «κοιμόταν» τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες πλησιάζει στο τέλος της. Σε μια ιστορική καμπή για το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα, δύο από τους μεγαλύτερους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς του κόσμου, η JPMorgan Chase & Co. και η Citigroup Inc., μεταφέρουν τον μεταξύ τους ανταγωνισμό σε ένα νέο, ψηφιακό πεδίο μάχης: το blockchain. Αυτό που ξεκίνησε ως μια πειραματική ενασχόληση με τα κρυπτονομίσματα, εξελίσσεται πλέον σε μια δομική ανασυγκρότηση των υποδομών πάνω στις οποίες κινείται το παγκόσμιο κεφάλαιο.

Η Κληρονομιά της Onyx και η Κυριαρχία της JPMorgan

Η JPMorgan δεν είναι πρωτάρα στον χώρο. Μέσω της πλατφόρμας Onyx, η οποία ιδρύθηκε το 2020, η τράπεζα έχει ήδη επεξεργαστεί συναλλαγές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο Umar Farooq, συν-επικεφαλής πληρωμών της JPMorgan, επισημαίνει ότι το blockchain δεν είναι πλέον μια «τεχνολογία του μέλλοντος», αλλά ένα εργαλείο του παρόντος που λύνει πραγματικά προβλήματα ρευστότητας. Το JPM Coin, το ψηφιακό νόμισμα της τράπεζας, επιτρέπει σε θεσμικούς πελάτες να μεταφέρουν δολάρια και ευρώ ακαριαία, 24 ώρες το 24ωρο, παρακάμπτοντας τους περιορισμούς των παραδοσιακών συστημάτων εκκαθάρισης.

Η στρατηγική της JPMorgan βασίζεται στην έννοια του «προγραμματιζόμενου χρήματος». Αυτό σημαίνει ότι οι πληρωμές μπορούν να εκτελούνται αυτόματα όταν πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις (smart contracts), μειώνοντας δραστικά τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου και το κόστος λειτουργίας. Για μια τράπεζα που διακινεί καθημερινά πάνω από 10 τρισεκατομμύρια δολάρια, η βελτίωση της αποτελεσματικότητας έστω και κατά ένα μικρό ποσοστό μεταφράζεται σε κέρδη δισεκατομμυρίων.

Η Αντεπίθεση της Citi: Citi Token Services

Από την άλλη πλευρά, η Citigroup, υπό την καθοδήγηση του Biswarup Chatterjee, δεν μένει θεατής. Η τράπεζα παρουσίασε πρόσφατα το «Citi Token Services», μια υπηρεσία που μετατρέπει τις καταθέσεις των πελατών σε ψηφιακά διακριτικά (tokens) τα οποία μπορούν να αποσταλούν οπουδήποτε στον κόσμο άμεσα. Η προσέγγιση της Citi εστιάζει στην ενσωμάτωση του blockchain στις υπάρχουσες ταμειακές υπηρεσίες της, επιτρέποντας στις πολυεθνικές εταιρείες να διαχειρίζονται τη ρευστότητά τους σε πραγματικό χρόνο.

«Οι πελάτες μας δεν ενδιαφέρονται για την τεχνολογία blockchain καθαυτή, αλλά για το τι μπορεί να κάνει για αυτούς: ταχύτητα, διαφάνεια και διαθεσιμότητα 24/7»,
αναφέρει ο Chatterjee. Η Citi στοχεύει σε έναν τομέα όπου η JPMorgan παραδοσιακά κυριαρχεί, προσφέροντας μια εναλλακτική που υπόσχεται ευκολότερη διασύνδεση με τα συστήματα των πελατών χωρίς την ανάγκη για περίπλοκες νέες υποδομές.

Το Τέλος του SWIFT όπως το Ξέρουμε;

Ο ανταγωνισμός αυτός θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον του συστήματος SWIFT. Παρόλο που το SWIFT παραμένει ο παγκόσμιος κανόνας για τα τραπεζικά μηνύματα, οι λύσεις blockchain της JPMorgan και της Citi προσφέρουν κάτι που το παλιό σύστημα αδυνατεί: την ταυτόχρονη ανταλλαγή μηνύματος και αξίας (settlement). Στο παραδοσιακό σύστημα, η επιβεβαίωση μιας πληρωμής μπορεί να διαρκέσει δευτερόλεπτα, αλλά η πραγματική μεταφορά των χρημάτων μπορεί να πάρει μέρες. Στο blockchain, αυτά τα δύο συμβαίνουν ταυτόχρονα.

Ωστόσο, η πρόκληση παραμένει η διαλειτουργικότητα. Αν η JPMorgan χρησιμοποιεί το δικό της «κλειστό» δίκτυο και η Citi το δικό της, υπάρχει ο κίνδυνος δημιουργίας νέων «ψηφιακών σιλό» που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν κατακερματισμό της παγκόσμιας αγοράς, όπου οι μεγάλες τράπεζες θα λειτουργούν ως αυτόνομα οικοσυστήματα.

Ρυθμιστικό Πλαίσιο και Γεωπολιτική

Οι κινήσεις αυτές δεν γίνονται σε κενό αέρος. Οι ρυθμιστικές αρχές στις ΗΠΑ και την Ευρώπη παρακολουθούν στενά. Η χρήση του blockchain από συστημικές τράπεζες προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας που τα δημόσια δίκτυα (όπως το Ethereum) δεν μπορούν ακόμα να εγγυηθούν. Παράλληλα, η ψηφιοποίηση του δολαρίου μέσω αυτών των ιδιωτικών πρωτοβουλιών ενισχύει την κυριαρχία του αμερικανικού νομίσματος στο παγκόσμιο εμπόριο, λειτουργώντας ως ανάχωμα στα σχέδια της Κίνας για το δικό της ψηφιακό γουάν (e-CNY).

Συμπερασματικά, η μάχη JPMorgan και Citi δεν αφορά μόνο το ποιος θα έχει την καλύτερη τεχνολογία. Αφορά το ποιος θα ελέγχει τους «αγωγούς» του παγκόσμιου χρήματος στον 21ο αιώνα. Καθώς οι δύο κολοσσοί επενδύουν δισεκατομμύρια, ο κλάδος των πληρωμών μεταμορφώνεται από μια βαρετή διαδικασία back-office στην αιχμή του δόρατος της χρηματοοικονομικής καινοτομίας.